عبد الحسين خان ملك المؤرخين ( لسان السلطنه )

12

مرآت الوقايع مظفرى ( فارسى )

مظفر الدين شاه است كه بعد از آن‌كه پدر تاجدارش عازم طهران شد ، صاحب اختيارى مملكت آذربايجان را به كف كفايت او گذاشت . الحق شاهزادهء دانشمند و عاقل و هوشمند است . در تمام امورات جزئى و كلى مملكت خود بنفسه رسيدگى و عرايض را از پا تا سر گوش مىدهد . اين بود كه پدر تاجدارش شيفتهء اطوارش شد و با طيب خاطر ، در سلخ ذى الحجة الحرام هزار و سيصد و سيزده ، منصب ولايت‌عهد خود به دو سپرد و دستخط ذيل را در اين باب به جناب ميرزا على اصغر خان امين السلطان صدراعظم نوشت : جناب اشرف صدراعظم ، چون‌كه به حمد الله تعالى و قوته به تخت آبا و اجداد خود قرار گرفتيم و به تكاليف لازمهء سلطنت اقدام فرموديم ، اول تكليف ما تعيين وليعهدى سلطنت و دولت ايران است بايد معين فرمائيم . محمد على ميرزا اعتضاد السلطنه پسر ارشد ما بفضل الله تعالى از هر جهت شايسته و لايق است و در كمال خوبى تربيت شده است و استحقاق قايم‌مقامى عظيم را داشت ، از امروز به منصب نبيل وليعهدى سلطنت و مملكت ايران منصوب و برقرار فرموديم . اميدوارم كه خداوند تعالى او را موفق بدارد و او نيز ، به شكرانه اين موهبت الهى ، در خدمات دولت ما ، لازمهء كفايت و قابليت و استعداد فطرى خود را به مقام بروز و ظهور آورده ، خاطر همايون ما را از خدمات خود خرسند و مسرور بدارد . مدلول اين حكم همايون را به علماى اعلام و فقهاى كرام ابلاغ نماييد كه ادعيهء خيريهء خودشان را در توفيقات فرزند معزى اليه بجا آورند و به شاهزادگان و وزرا و امرا و حكام ولايات ممالك محروسه نيز برسانيد كه فرزند معزى اليه را به اين مقام و منصب بشناسند . جشن بزرگ اين كار را كه ان شاء الله در ماه ربيع الاول مولود مبارك رسالت پناهى صلّى اللّه عليه و آله شرافت كامل دارد ، در طهران و ساير ممالك محروسه به‌طورى كه شايسته و لازم است شروع به اقدام نمايند . صورت تلگراف تسليت و تهنيت شاهزاده ظل السلطان فرمانفرماى اصفهان به اعلىحضرت همايونى شعر ذيل را شاهزاده اعظم نواب اشرف و الا ظل السلطان برادر شاهنشاه ايران تلگرافا به خاكپاى همايونى زد : چرا خون « 1 » نگريم چرا خوش نخندم * كه بحرى فرو رفت و گوهر برآمد

--> ( 1 ) . متن : چرا خوش نگريم